Xin vĩnh biệt Thầy: Giáo sư, anh hùng lao động, Thầy thuốc Nhân dân Vũ Văn Đính

Sáng ngày 29/7/2026, Giáo sư, Anh hùng Lao động, Thầy thuốc Nhân dân Vũ Văn Đính đã về cõi vĩnh hằng, hưởng thọ 94 tuổi. Sự ra đi của Thầy là mất mát to lớn đối với nền y học Việt Nam, đối với Trường Đại học Y Hà Nội, đối với Bộ môn Hồi sức Cấp cứu, Bệnh viện Bạch Mai và đặc biệt là đối với biết bao thế hệ học trò đã may mắn được Thầy dìu dắt. 

Trong niềm tiếc thương vô hạn, tập thể giảng viên Bộ môn Hồi sức Cấp cứu, Trường Đại học Y Hà Nội, y bác sĩ Bệnh viện Bạch Mai cùng các thế hệ học viên, sinh viên, bác sĩ xin kính cẩn nghiêng mình tiễn biệt Người Thầy kính yêu! 

Giáo sư Vũ Văn Đính là một trong những người đặt nền móng cho chuyên ngành Hồi sức Cấp cứu Việt Nam. Với tầm nhìn, trí tuệ và sự tận hiến, Thầy đã xây dựng chuyên ngành từ những ngày đầu còn vô vàn khó khăn. Từ Khoa Hồi sức Cấp cứu A9 anh hùng đến hệ thống Hồi sức - Cấp cứu - Chống độc của Bệnh viện Bạch Mai, Thầy đã kiến tạo mô hình tổ chức trở thành hình mẫu cho cả nước trong điều trị, đào tạo và phát triển chuyên ngành. 

Thầy là người đầu tiên xây dựng hệ thống hướng dẫn chẩn đoán, điều trị và quy trình kỹ thuật của chuyên ngành Hồi sức Cấp cứu áp dụng trên phạm vi toàn quốc. Những tài liệu ấy được tiếp thu từ tinh hoa y học thế giới nhưng luôn được Thầy nghiên cứu, điều chỉnh trên cơ sở thực tiễn bệnh tật và điều kiện kinh tế - xã hội của Việt Nam, thông qua hàng loạt công trình khoa học do chính Thầy và các học trò thực hiện. Cũng từ nền tảng đó, nhiều thế hệ cán bộ y tế đã được đào tạo, trưởng thành và tiếp tục phát triển chuyên ngành trên khắp mọi miền đất nước.

DI SẢN BẤT HỦ

Di sản lớn lao mà Thầy để lại là Bộ môn Hồi sức Cấp cứu - đơn vị được Thầy đặt nền móng xây dựng và chính thức thành lập vào ngày 16/7/1987. Thầy trực tiếp xây dựng chương trình đào tạo, biên soạn giáo trình, phát triển đội ngũ giảng viên và hệ thống cơ sở thực hành, tạo nền móng đào tạo phần lớn nguồn nhân lực Hồi sức - Cấp cứu - Chống độc của Việt Nam. Từ những viên gạch đầu tiên ấy, Bộ môn không ngừng lớn mạnh, trở thành một trong những trung tâm đào tạo và nghiên cứu hàng đầu của cả nước. Nhiều học trò của Thầy hôm nay đã trở thành những nhà giáo, nhà khoa học, những chuyên gia đầu ngành, tiếp tục truyền lại tri thức, tinh thần và nhân cách của Người Thầy cho các thế hệ mai sau.  

ĐẶT NỀN MÓNG CHO CHUYÊN NGÀNH HỒI SỨC CẤP CỨU

Nhắc đến Giáo sư Vũ Văn Đính là nhắc đến một cuộc đời trọn vẹn cống hiến cho sự nghiệp chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân.

Trong lịch sử phát triển của Bệnh viện Bạch Mai, tên tuổi của Giáo sư gắn liền với những dấu mốc quan trọng của chuyên ngành Hồi sức cấp cứu. Từ Tổ Cấp cứu A9 được thành lập năm 1961 trong Khoa Nội đến năm 1978, khi Khoa Điều trị tích cực (nay là Trung tâm Hồi sức tích cực) chính thức ra đời, Giáo sư là một trong những người có đóng góp quan trọng trong việc xây dựng nền tảng chuyên môn và tổ chức của đơn vị.

Những năm đầu thành lập, khoa chỉ có 25 giường bệnh và 27 cán bộ. Dưới sự lãnh đạo của Giáo sư Vũ Văn Đính, Khoa Hồi sức cấp cứu Bệnh viện Bạch Mai từng bước phát triển trở thành đơn vị đầu ngành về Hồi sức cấp cứu của cả nước, hai lần được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động (năm 1985 và 2000), được trao Cờ luân lưu của Chủ tịch Hồ Chí Minh với phong trào "Thầy thuốc như mẹ hiền" cùng nhiều phần thưởng cao quý khác.

Trong điều kiện y học nước ta còn nhiều khó khăn, Giáo sư cùng các đồng nghiệp đã xây dựng và hoàn thiện các chức năng cốt lõi của chuyên ngành, từ điều trị tuyến cuối, chỉ đạo chuyên môn trong cấp cứu, hồi sức, vận chuyển người bệnh đến nghiên cứu khoa học, đào tạo sau đại học và phát triển các mô hình điều trị chuyên sâu.

Dưới sự dẫn dắt của Giáo sư, Khoa Hồi sức cấp cứu đã triển khai nhiều kỹ thuật tiên phong thời bấy giờ như hô hấp nhân tạo dài ngày, đặt máy tạo nhịp tim, sốc điện, lọc màng bụng, siêu âm, nội soi phế quản, nội soi thực quản - dạ dày bằng ống soi mềm, xây dựng labo độc chất, đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế với nhiều quốc gia, trong đó có Pháp và Hoa Kỳ.

Những thành quả đó không chỉ góp phần cứu sống nhiều người bệnh mà còn đặt nền móng cho sự phát triển của chuyên ngành Hồi sức cấp cứu Việt Nam..  

NGƯỜI THẦY CỦA NHIỀU THẾ HỆ CÁN BỘ Y TẾ

Không chỉ là một nhà khoa học lớn, Giáo sư Vũ Văn Đính còn được các thế hệ học trò nhớ đến như một người thầy mẫu mực, tận tâm và giàu lòng nhân ái.

Sự nghiêm cẩn trong chuyên môn, tinh thần trách nhiệm đối với người bệnh cùng cách truyền dạy tận tụy của Giáo sư đã trở thành bài học nghề nghiệp quý báu đối với nhiều thế hệ cán bộ y tế trưởng thành từ Bệnh viện Bạch Mai và đang công tác trên khắp cả nước.

Mỗi lời chỉ bảo, mỗi lần động viên hay từng y lệnh được Giáo sư cân nhắc cẩn trọng đều góp phần hình thành phong cách hành nghề chuẩn mực, đặt người bệnh làm trung tâm và đề cao y đức của người thầy thuốc.

Hôm nay, Giáo sư đã đi xa, nhưng những giá trị mà ông để lại vẫn tiếp tục được gìn giữ và phát huy trong từng hoạt động chuyên môn, nghiên cứu khoa học, đào tạo và chăm sóc người bệnh của Bệnh viện Bạch Mai cũng như của ngành Hồi sức cấp cứu Việt Nam.

Toàn thể cán bộ, viên chức, người lao động Bệnh viện Bạch Mai cùng các thế hệ học trò xin bày tỏ lòng thành kính, tiếc thương và tri ân sâu sắc đối với Giáo sư, Anh hùng Lao động, Thầy thuốc Nhân dân Vũ Văn Đính.

Xin gửi lời chia buồn sâu sắc tới gia đình và người thân của Giáo sư. Sự ra đi của ông là mất mát lớn đối với Bệnh viện Bạch Mai và ngành y tế nước nhà. Tuy nhiên, những cống hiến, trí tuệ, nhân cách và tấm gương tận tụy của Giáo sư sẽ luôn được các thế hệ cán bộ y tế trân trọng, tiếp nối và phát huy. 

GỬI LỜI TIỄN BIỆT

"Thành kính tiễn biệt thầy. Mãi nhớ ơn Người Thầy kính mến, Người đã xây đắp nền tảng vững chắc cho Bộ Môn HSCC Chống độc và đào tạo bao thế hệ thầy thuốc yêu nghề, tận tâm và tràn đầy nhiệt huyết"

Học trò Nguyễn Thị Thuỷ Ngân -Khoa Bệnh Nhiệt Đới, Bệnh viện Chợ Rẫy

 

“Thầy và ngọn lửa mang tên Hồi sức Cấp cứu

Tôi vẫn nhớ một buổi sáng giao ban trên chiếc bàn dài ô van cũ kỹ tầng 2 nhà A9, năm 1999, sau đêm trực dài, tôi - sinh viên trực năm thứ 3 - được đọc giao ban trước các Thầy. Thầy Vũ Văn Đính ngồi chủ trì giao ban, cô Nguyễn Thị Dụ và các Thầy cô trẻ hơn ngồi giao ban cùng. Ai cũng sợ Thầy, nhưng hôm đó tôi thấy Thầy hiền từ như một ông bụt, nói năng nhỏ nhẹ mà lại rất uy nghi.

Có lẽ cũng từ những buổi giao ban ấy mà trong tôi dần hình thành tình yêu với chuyên ngành Hồi sức Cấp cứu.

Năm 2003, khi đăng ký thi bác sĩ nội trú Hồi sức Cấp cứu, lý do của tôi rất đơn giản: tôi nhìn thấy ở các học trò của Thầy một điều rất đặc biệt: Họ uyên bác nhưng không kiêu ngạo; giỏi chuyên môn nhưng luôn nhân hậu, gần gũi và chân thành. Tôi nghĩ, một người Thầy có thể đào tạo được những học trò như vậy chắc chắn là một người Thầy lớn. Và tôi muốn được học trong môi trường của Thầy.

Kỳ thi nội trú năm 2003 đến giờ tôi vẫn nhớ như in. Sáu câu lý thuyết trong 180 phút. Tôi viết kín 24 trang giấy. Điều thú vị là sáu câu ấy không nằm rõ ràng trong 24 chủ đề chúng tôi đã ôn tập. Sau này tôi vẫn nghĩ, có lẽ các Thầy không chỉ muốn kiểm tra kiến thức, mà còn muốn biết trong quãng đời sinh viên các bạn đã học lâm sàng nghiêm túc và chăm chỉ đến đâu

Khi chưa biết điểm thi, chúng tôi rất háo hức, rủ nhau lên lên gặp các Thầy cô để xin đi học thêm lâm sàng. Thầy Đính mỉm cười, nói rất nhẹ nhàng:

“Có một đứa viết 6 tờ giấy, làm bài tốt nhất.”

Chỉ một câu nói ấy, tôi biết mình đã đỗ.

Đó là lần đầu tiên tôi cảm nhận được sự động viên rất riêng của Thầy. Không khoa trương, không khen ngợi quá lời, nhưng đủ để một người học trò mang theo niềm tin suốt cả chặng đường sau này.

 

Được vào làm việc tại Bộ môn Hồi sức Cấp cứu theo như mơ ước của bản thân, tôi mới được biết là vì Thầy khắt khe trong tuyển Giảng viên, nên Bộ môn cũng có luật bất thành văn: Ngoài chuyên môn đáp ứng được, còn “không say tàu xe” để đi công tác, “không nói giọng địa phương” để không phải phiên dịch…

 

Thời gian này, tôi được nghe câu chuyện mà gần như ai ở A9 cũng biết. Một lần hệ thống oxy bị rò rỉ, cả khu nhà A9 mù mịt trong khí oxy, nguy cơ cháy nổ rất lớn. Trong khi một số người xung quanh chưa biết chuyện gì xảy ra, Thầy Đính “xắn quần”, đi đôi guốc mộc quen thuộc, lặng lẽ bước thẳng vào khu vực nguy hiểm để khóa van oxy. Nghe kể lại, tôi mới hiểu vì sao mọi người vẫn nói vui mà rất thật: Thầy không chỉ là Anh hùng Lao động danh hiệu do nhà nước khen tặng, mà là người mang phẩm chất anh hùng trong chính cuộc sống. Khoảnh khắc ấy cho thấy bản lĩnh của một người làm Hồi sức Cấp cứu: khi người khác lùi lại vì hiểm nguy, người Thầy thuốc phải biết tiến lên để bảo vệ người bệnh, đồng nghiệp và bệnh viện.

 

Có lẽ từ những con người như Thầy mà chúng tôi hiểu rằng lòng dũng cảm trong nghề y không được dạy bằng những bài giảng, mà bằng chính tấm gương của người Thầy. Đến nhiều năm sau, giữa đại dịch SARS rồi COVID-19, khi chứng kiến biết bao học trò của Thầy trên khắp đất nước sẵn sàng bước vào những khu điều trị nguy hiểm nhất, chăm sóc những người bệnh nặng nhất, tôi mới hiểu rằng ngọn lửa ấy đã được truyền đi từ rất lâu. Đó không phải là sự liều lĩnh, mà là tinh thần dấn thân vì người bệnh - điều mà Thầy đã lặng lẽ sống và làm gương cho chúng tôi từ nhiều thập kỷ trước.

Và chính những điều như thế mới tạo nên uy tín lớn nhất của một người Thầy.

Trong suốt quá trình học tập, tôi còn nhiều lần được gặp Thầy. Năm 2008, tôi bảo vệ luận văn Nội trú do Thầy Nguyễn Đạt Anh - một “học trò chân truyền” của Thầy Đính - hướng dẫn, khi bảo vệ luận văn tốt nghiệp Thầy là Chủ tịch Hội đồng. Năm 2013, Thầy Đạt Anh hướng dẫn luận án tiến sĩ, khi bảo vệ người ngồi ghế Chủ tịch Hội đồng vẫn là Thầy.

Mỗi lần gặp, sau những câu chuyện về chuyên môn, Thầy gần như luôn quay trở lại một chủ đề mà Thầy đau đáu:

“Cấp cứu ngoại viện bây giờ thế nào?”

Đó không phải là một câu hỏi xã giao.

Tôi hiểu đó là nỗi trăn trở của người đã dành cả cuộc đời xây dựng ngành Hồi sức Cấp cứu Việt Nam nhưng vẫn còn nhiều điều chưa làm được như mong muốn. Trong suy nghĩ của Thầy, cấp cứu không bắt đầu khi người bệnh vào khoa Hồi sức, mà phải bắt đầu ngay từ cộng đồng, từ hiện trường, từ những phút đầu tiên quyết định sự sống còn.

 

Năm 2005, khi sang Pháp học tập, tôi bắt đầu chú ý nhiều hơn đến hệ thống cấp cứu ngoại viện. Càng học, càng đi, tôi càng nhận ra điều Thầy luôn trăn trở là một hướng đi đúng và cần thiết. Từ đó đến nay, cấp cứu ngoại viện vẫn luôn là lĩnh vực tôi dành nhiều tâm huyết.

 

Cuốn sách Cấp cứu ngoại viện mà chúng tôi hoàn thành vừa rồi, trong lòng tôi luôn coi như một món quà kính tặng Thầy. Đó cũng là cách người học trò tiếp tục đi trên con đường mà người Thầy đã mở lối.

Có thể Thầy không còn đọc được nữa!

Nhưng tôi tin, ở một nơi nào đó, Thầy sẽ mỉm cười khi thấy những điều mình từng đau đáu vẫn đang được các thế hệ học trò tiếp tục vun đắp.

Người ta thường nói di sản của một nhà khoa học là những công trình nghiên cứu; của một bác sĩ là những người bệnh được cứu sống.

Với Giáo sư Vũ Văn Đính, di sản còn lớn hơn thế!

Đó là một trường phái đào tạo.

Đó là một thế hệ Thầy thuốc vừa giỏi chuyên môn vừa nhân hậu.

Đó là tinh thần dấn thân trước hiểm nguy.

Đó là khát vọng không ngừng xây dựng và phát triển ngành Hồi sức Cấp cứu Việt Nam.

Và trên hết, đó là khả năng truyền lửa cho học trò, để nhiều năm sau, mỗi người vẫn âm thầm đi tiếp con đường của mình mà luôn thấy bóng dáng người Thầy ở phía sau.

Xin vĩnh biệt Thầy.

Cảm ơn Thầy vì đã không chỉ dạy chúng con cách cứu một người bệnh, mà còn dạy chúng con thế nào là trách nhiệm, lòng dũng cảm và nhân cách của một người Thầy thuốc.

Những gì Thầy gieo sẽ còn tiếp tục nảy mầm trong rất nhiều thế hệ học trò, trong từng ca cấp cứu, từng bài giảng và từng người bệnh được cứu sống.

Đó là di sản đẹp nhất mà một người Thầy có thể để lại: những học trò tiếp tục mang ngọn lửa ấy đi qua nhiều thế hệ, để mỗi người bệnh được cứu sống hôm nay vẫn còn thấp thoáng bóng dáng của người đã khởi đầu

Học trò nhỏ của Thầy

Hoàng Bùi Hải”

Hoàng Bùi Hải  - Bộ môn HSCC - ĐHYHN

 

"Chúng em cám ơn Thầy đã dành cả cuộc đời để phát triển chuyên ngành hscc chống độc . Chúng em là những thế hệ được thụ hưởng được học tập được gắn bó và phát triển , được làm hồi sức cấp cứu luôn thấy yêu , hạnh phúc vì được gắn bó được làm hscc tất cả đều nhờ có những bài giảng của Thầy và những người học trò của Thầy ( giờ lại là những người Thầy hồi sức cấp cứu ) luôn truyền lửa yêu nghề cho chúng em"  

Nguyễn Đức Hạnh - Học sinh CKI HSCC23 - Tỉnh Điện Biên

 

"Một người mở đường hiếm khi chỉ mở đường cho thế hệ của mình. Con đường ấy còn dành cho những người đến sau, cho chúng em, và những thế hệ sau này - những người chưa từng biết mặt Thầy. Em nhận ra rằng điều mình được thừa hưởng không chỉ là kiến thức chuyên môn, mà còn là một cách nhìn về nghề: rằng hồi sức trước hết là trách nhiệm với sự sống; rằng người Thầy trước hết là người để lại những học trò tốt hơn mình; và rằng giá trị của một chuyên ngành không nằm ở quy mô của những tòa nhà, mà ở chiều sâu của những con người gìn giữ nó.

Di sản lớn nhất của Thầy sẽ không chỉ là những gì Thầy trực tiếp làm được, mà là những gì vẫn tiếp tục được làm sau khi Thầy không còn ở đây.

Em không biết rồi ngành hồi sức sẽ thay đổi đến đâu trong tương lai. Có những thay đổi em biết sẽ không thể ngăn lại. Nhưng em hy vọng, giữa mọi biến động, vẫn sẽ còn những người lựa chọn bước tiếp trên con đường mà Thầy đã mở. Không phải vì con đường ấy dễ dàng, mà vì họ tin rằng có những giá trị, nếu không có ai gìn giữ, sẽ lặng lẽ biến mất.

Em xin cúi đầu tiễn biệt Thầy thân yêu của tất cả chuyên ngành, của tất cả chúng em!"

Nguyễn Tú Anh -  Học trò -  Bộ môn Hồi sức cấp cứu